Tellur (Te)

Tellur (Te) to srebrnoszary półmetal o metalicznym połysku. Jest to pierwiastek chemiczny leżący w grupie 16, 5 okresie w układzie okresowym. Jego liczba atomowa to 52, masa atomowa to 127,6. Posiada małą twardość i jest kruchy. Bardzo słabo przewodzi prąd elektryczny. W stanie gazowym tworzy cząsteczki dwuatomowe Te2.

Tellur (Te) to srebrnoszary półmetal o metalicznym połysku

Tellur (Te) to srebrnoszary półmetal o metalicznym połysku

Tellur spala się na powietrzu do dwutlenku TeO2. Reagując z metalami tworzy tellurki. Gdy reaguje a fluorowcami tworzy odpowiednie halogenki, zaś reagując z siarką tworzy stop. W stopach z miedzią i stalą zwiększa ich elastyczność. Dodany do ołowiu poprawia wytrzymałość, twardość i odporność chemiczną stopu.

Tellur nie ulega działaniu kwasów nieutleniających, natomiast reaguje z gorącym, stężonym kwasem siarkowym, tworząc roztwór o czerwonym zabarwieniu,z kwasem azotowym, tworząc kwas tellurawy, oraz roztworami wodorotlenków metali pierwszej i drugiej grupy. W reakcji z wodą królewską, tzn. mieszaniną stężonego kwasu solnego i azotowego w stosunku objętościowym 3:1 tellur tworzy kwas tellurowy.

Tellur wykorzystuje się jako dodatek stopowy zwiększający odporność na korozję. Tellur koloidalny służy do barwienia szkła na niebiesko i porcelany. Jeśli doda się go do kauczuku, to zwiększy jego odporność na starzenie się, wysoką temperaturę i utlenianie. Tellur jest też dobrym katalizatorem niektórych reakcji. Ponadto wykorzystywany jest w elektrotechnice przy produkcji prostowników, elementów termoelektrycznych i półprzewodników. Używa się go także w procesie wulkanizowania gumy, jako przeciwstukowy składnik benzyny, a także w fotografice. Niektóre jego związki są stosowane jako środki owadobójcze.

Tellur w przyrodzie występuje rzadko. Jeśli już, to występuje w stanie wolnym i w minerałach takich jak:

  • kalaweryt,
  • sylwanit,
  • hessyt,
  • tetradymit,
  • ałtait.

Głównie występuje w postaci tellurków metali szlachetnych Ag2Te, (Au, Ag)2Te i (Au, Ag)Te2. Pod względem rozpowszechnienia w skorupie ziemskiej, mowa o procentach wagowych, to zajmuje 77 miejsce. Występuje on w ilości 0.005 ppm. Odkrył go naukowiec Franz Műller von Reichenstein w Niemczech 1782 roku. Inny naukowiec Martin Heinrich Klaproth w 1798 roku odkrył w nim nowy pierwiastek. Minerałem tego pierwiastka jest np. telluryt, TeO2 .

Nazwa tellur pochodzi z greckiego „tellus”, co znaczy „ziemia”.
Po raz pierwszy znaleziono go w kopalniach złota. Początkowo uznawano go za metal szlachetny ze względu na jego metaliczny połysk i odporność na działanie czynników chemicznych.
Tellur, podobnie, jak większość jego związków jest toksycznym pierwiastkiem. Wdychając przez jakiś czas powietrze z tellurem ma się oddech o zapachu czosnku, tzw. oddech tellurowy. Tellur jest półproduktem oczyszczania rud ołowiu i miedzi.
Tellur tworzy dwie odmiany alotropowe, tzn. tellur krystaliczny o trwałej odmianie, jako srebrzystobiały z metalicznym połyskiem i tellur bezpostaciowy- brązowoczarny.
Podczas ogrzewania telluru powstają toksyczne opary. Reagując energicznie np. z halogenami powoduje zagrożenie pożarowe.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*